Norte, hangganan ng kasaysayan (Norte, Tarihin Sonu) - 2013 - Lav Diaz



- Öncelikle şunu söylemek istiyorum, bu yazı film ve dolayısıyla kitabın (Suç ve Ceza) hakkında eser miktarda veyahut baştan sona spoiler içerebilir. Filmi izlemediyseniz ve kitabı okumadıysanız yazının devamını da okumanızı pek tavsiye etmem. -

Son yıllarda doğru yönde ciddi bir ivme yakalayan Asya Sinemasının biraz sessiz kalan ülkelerinden Filipinler'in en önemli yönetmeni Lav Diaz'dan günümüz sinemasında pek göremediğimiz türden bir başyapıt.

Lav Diaz kendine has tarzıyla günümüzde hala özgün sinema yapabilen ender yönetmenlerden biri. Filmlerinin süresi konvansiyonel sinemanın çok çok üzerinde olan Diaz'ın aslında kendi için kısa geleneksel sinema için uzun süreli bir filmi Norte. Filmin süresi 250 dakika (4 buçuk saat) bu süre aslında diğer filmlere oranla çok uzun ancak dediğim gibi yönetmeni Lav Diaz olunca kısa bir süre sayılabilir.

Diaz'ın bazı filmleri ve süreleri:

Melancholia (2008) 7 Saat 30 Dakika İmdb Link
Ebolusyon ng isang pamilyang Pilipino (2004) 9 Saat İmdb Link
Kagadanan sa banwaan ning mga eng kanto (2007) 9 Saat İmdb Link
Hela sa hiwagang hapis (2016) 8 Saat 5 Dakika İmdb Link
(Hüzünlü Gizem Ninnisi)

Bu filmlerden anlaşılabileceği gibi Diaz'ın ticari sinemayla pek işi yok. Bu sayede sinemanın derinliklerine inebilmek adına izleyiciye çok farklı bir deneyim yaşatabiliyor Lav Diaz.

Norte, Dostoyevski'nin edebiyat tarihinin en önemli romanlarından biri olan Suç ve Ceza'sının serbest bir uyarlaması.Benim izlediklerim arasında en iyi Suç ve Ceza uyarlaması olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim. Lav Diaz çok büyük ustaların bile zorlukla altından kalkabildiği hatta çoğu zamanda bunu başaramadığı bir yazar olan Dostoyevski'nin eserinin hakkını vermiş olduğunu söylememde bir sakınca olmadığını düşünüyorum.

Filmin konusu, kitapla aynı. Varoluşsal sancılar çeken entelektüel bir hukuk öğrencisi Dünya'yı daha iyi bir yer haline getirmek için aslında daha çok yalnızca bir "bit" olmadığını ispatlamak için hakkında pek iyi şeyler söyleyemeyeceğimiz rehinci (tefeci) bir kadını ve onun istemeden de olsa kardeşini öldürür. Bunun üzerine bir şekilde hapse girmekten kurtulur ama onun yerine masum birinin hapiste olmasının onun üzerinde çok ciddi psikolojik etkileri olur.

Film hakkında övgülerime başlamadan önce ufak bir eleştiri getirmek istiyorum. Baş karakterimizin yani Filipinli Raskolnikov'un (Fabian) rehinci/tefeci kadını öldürme motivasyonu daha iyi bir şekilde anlatılabilirdi. Belki de yönetmen derdinin tam olarak bu olmadığı için bunu bilerek tercih etti ancak biraz daha üstüne basılmasını tercih ederdim.



Lav Diaz Filmde Dostoyevski'ye göre çok daha karanlık bir tablo çiziyor. Kitabın sonunda Raskolnikov bir şekilde suçunu itiraf ederek diyetini öder ve mapusluk sürecinde bir nevi gerçek mutluluğu bulur. Filmde ise baş karakter Fabian suçunu itiraf edebilecek erdeme sahip değildir.
Fabian çektiği acıyı hafifletebilmek için, önce tefeciyi öldürüp çaldığı parayı hapse giren adamın ailesine verip, (bu para filmde önemli bir yer tutuyor buna daha sonra değineceğim) sonra uzun süredir görmediği ailesinin yani ablasının yanına döner ama burada aradığı iç huzuru ve mutluluğu bulamaz. İnsanlara, Dünya'ya dolayısıyla ailesine duyduğunu öfke, kin ve nefreti köpeğini öldürerek ve ablasına tecavüz ederek çıkarmaya ya da hafifletmeye çalışır.

Filmin isminden de anlaşılabileceği gibi Lav Diaz'ın günümüz Dünya'sına ve Filipinler'ine modern insanlara ve entelektüellere çok ciddi bir eleştirisi var. Birkaç sahnede gördüğümüz alev, ateş ve yangın sembolleriyle insanların içlerinde ki yangını ve Dünya'nın bir cehennem haline geldiğini sinema sanatının tüm üstünlüklerini kullanarak anlatıyor.



Fabian'ın yine kendisi gibi entelektüel arkadaşlarıyla bir arada olduğu sahnelerde yaptığı tüm modern insan eleştirilerinden sonra kendisininde bu eleştirdiği, nefret ettiği durum ve durumlardan kaçamaması ve cinayetten sonra fiziki olarak özgür olsa da ruhen ve zihnen özgür olamamasını Diaz'ın çok iyi bir şekilde göstermesi filmin sevdiğim diğer tarafları.

Yazının sonuna gelmeden filmin önemli olan diğer kısmına yani hapisteki adam ve ailesi hakkında da bir şeyler söylemek istiyorum.

Bu hapisteki adam ve ailesi kısımları filmi kitaptan ayıran en önemli farklardan. Kitapta Dostoyevski hapse giren adamın üzerinde çok az dururken, filmdeyse neredeyse en az baş karakter kadar önemli bir yeri var mapustaki adam ve ailesinin.

Zaten çok ciddi geçim sıkıntıları yaşayan ailenin bir de iki çocuk sahibi babası hapse girdikten sonra daha da hayata zor tutunur duruma gelmesi filmin dramatik yönü güçlü ve Diaz'ın kapitalizm eleştirilerini yaptığı sahneleri oluşturuyordu.

Ailenin maddi sıkıntılarla başı dertte iken hapse giren Juaquin'in ise hem hapis şartlarının çok güç olması hem de koğuş ağası diyebileceğimiz bir adamın (Wakwak) hapiste kendi diktasını kurmuş olması Juaquin'i fazlasıyla zorlu şartlar altında bırakıyordu. Bunlara rağmen Juaquin'in çok iyi bir insan olması, herkese yardım etmesi, hatta ona ve hapisteki diğer mahkumlara işkence eden Wakwak'a bile yardım etmesi, ona ruhani boyutta ailesini ziyaret edebileceği bir güç vermiş oldu. ancak bu gücün sebebinden yine de tam emin değilim.

Bulunduğu hapishanedeki şartlara uyum sağlamaya başlayan Juaquin'in maddi olarak güç durumda olan ailesinin onu ziyaret edebilmesi zor olan bir hapishaneye gönderilmesi hem Joaquin'i hem de ailesini daha fazla manevi zorluğa katlanmaya itmişken, yukarıda da söylediğim gibi Fabian'ın çaldığı parayı vicdani bir mastürbasyon gibi aileye vermesi karısının Joaquin'i ziyaret edebilmesine fırsat yaratmıştı. Ancak karısı Eliza'nın Joaquin'i ziyaret ettikten sonra eve dönmek için bindiği otobüsün kaza yapması ve Eliza'nın bu kazada ölmesi bizi iyilik üzerine felsefi olarak düşünmeye itiyordu ancak bu yazıda bu konuya girmeyeceğim.

Filmin Sonunda ise yalnız başına kayıkta oturan Fabian bize Dünya ve Filipinler gemisinin pek de doğru yolda olmadığını anlatır nitelikteydi.




Son olarak haddim olmayarak filmin teknik yönüne biraz değinmek istiyorum. Film son yıllarda gördüğüm en yerinde ve en güzel plan sekanslara sahip. Yavaş sinemanın tüm teknik gerekliliklerini müthiş bir şekilde yerine getiriyor. Özellikle Fabian'ın psikolojik hapiste olduğu sahneler ve Joaquin'in ruhani gücünü kullandığı sahneler takdire şayandı.

Filmin İmdb Linki
Filmin Rotten Tomatoes Linki
Filmin Metacritic Linki
Filmin Criticker Linki


Filmin Fragmanı







Yorumlar

Popüler Yayınlar